ภาวะสะบักลอยในกลุ่มพนักงานออฟฟิศ

ในที่ทำงานเคยเห็นใครที่กระดูกสะบักโผล่ออกมาตลอดเวลาไหม? คนที่มีสะบักปีกมักปวดคอ ปวดบ่าเป็นประจำ และหลายคนมักเข้าใจผิดว่ามาจากการผอม แต่จริงๆ แล้ว ภาวะสะบักปีก (Winged Scapula) เกิดจากความอ่อนแรงของกล้ามเนื้อสะบัก หรือกล้ามเนื้อทำงานไม่สมดุล (muscle imbalance) ทำให้สะบักไม่สามารถแนบกับแผ่นหลังได้ตามปกติ

สาเหตุหลัก: กล้ามเนื้อหลังส่วนบนอ่อนแรง

เมื่อกล้ามเนื้อบางมัดที่ทำหน้าที่ควบคุมตำแหน่งของสะบักอ่อนแรง สะบักจะลอยออกจากกระดูกซี่โครง ทำให้เห็นเหมือนมี “ปีก” โผล่ออกมา

กล้ามเนื้อที่เกี่ยวข้อง

1. กล้ามเนื้อกลุ่ม Rhomboid 

หน้าที่ดึงสะบักเข้าหากระดูกสันหลัง หากอ่อนแรงจะทำให้สะบักห่างกระดูกสันหลังมากกว่าปกติ

2. Serratus anterior

เป็นกล้ามเนื้อสำคัญที่สุดในการป้องกันสะบักปีก ทำหน้าที่ดึงขอบด้านในของสะบักให้แนบกับซี่โครงตลอดเวลา หากอ่อนแรงจะเห็นชัดว่าสะบักเปิดออกด้านใน

3. Trapezius muscle

• Upper trap: ยกไหล่ขึ้น
• Middle trap: ดึงสะบักเข้าหากระดูกสันหลัง
• Lower trap: ดึงสะบักลงและหมุนกระดูกสะบักให้สมดุลเมื่อยกแขน

หาก trapezius อ่อนแรง โดยเฉพาะ lower trap ไหล่อาจตกและสะบักไถลออกด้านนอก

4. กล้ามเนื้ออกตึง

กล้ามเนื้ออกที่ตึงเกินไปจะดึงไหล่และสะบักไปด้านหน้า ทำให้การทำงานของกล้ามเนื้อหลังลดลง

ปัญหาที่อาจตามมา

1. คอยื่น (Forward Head Posture)
2. ปวดคอบ่าง่าย
3. เจ็บไหล่เมื่อออกกำลังกาย โดยเฉพาะ overhead activity
4. ปวดบ่าร้าวขึ้นศีรษะ (tension-related pain)
5. ไหล่ไม่มั่นคง ยกแขนได้ไม่สุด หรือมีเสียงคลิก
6. เมื่อยหลังส่วนบนเร็วกว่าปกติ

การรักษาและการฟื้นฟู

การแก้ภาวะสะบักปีกต้องทำแบบองค์รวม ไม่ใช่แค่การออกกำลังกายบางท่า แต่ต้องประเมินและฟื้นฟูกล้ามเนื้อที่เกี่ยวข้องทั้งหมด

1. กระตุ้นและเสริมสร้างกล้ามเนื้อที่อ่อนแรง

● Serratus Anterior Strengthening

• Wall slide with foam roller

● Lower Trap Strengthening

• Prone Y-raise

● Rhomboid Activation

• Row variations

2. ยืดกล้ามเนื้อที่ตึงเกินไป

• ยืดหน้าอก (pec stretch)

• ยืด upper trap / levator scapula

• ฟื้นฟู mobility บริเวณกระดูกสันหลังส่วนอก (thoracic spine)